У Магілёва вельмі багатая гісторыя. Напрыклад, вы ведалі, што ён амаль стаў сталіцай БССР перад Вялікай Айчыннай вайной. Але, як вядома, "амаль" – не лічыцца.
Зрэшты, гэта не перашкодзіла гораду, які калісьці называлі "беларускай Прагай", стаць героем нашай падборкі.
Дык вось, яны – топ-10 славутасцяў Магілёва.
Вуліца Ленінская
Знаёмства з Магілёвам любому падарожніку варта пачаць з галоўнай пешаходнай вуліцы – Ленінскай.
Па-першае, гэта адна з найстарэйшых вуліц у горадзе. У самым яе пачатку стаіць будынак былой гарадской управы, у нашы дні больш вядомы як Палац грамадзянскіх абрадаў.
Па-другое, на Ленінскай у любую пару года можна прагуляцца і пранікнуцца духам старога горада – там захавалася нямала архітэктурных прывітанняў з мінулага.
Адно з іх – будынак Нацыянальнага банка. Ён пабудаваны ў 1906 годзе.
Але значна мацней уражвае дом №7 1790 года пабудовы, пра што сведчаць лічбы на яго франтоне. Гэта адно з найстарэйшых будынкаў у горадзе і архітэктурны помнік класіцызму.
А ёсць яшчэ былы архірэйскі двор, касцёл Святога Станіслава, філіял Нацыянальнага мастацкага музея…
Іншымі словамі, на Ленінскай вам наўрад ці будзе сумна. Асабліва калі вы ўпершыню ў Магілёве.
Плошча зорак
Асобнага пункта заслугоўвае магілёўскі астролаг і плошча зорак. Гуляючы па Ленінскай, вы абавязкова туды трапіце – не заўважыць астролага ў вас наўрад ці атрымаецца.
Гэта славутасць з'явілася ў горадзе ў 2004 годзе. Кампазіцыя выканана па праекце беларускага скульптара Уладзіміра Жбанава.
Перш за ўсё прыцягвае ўвагу сам "Астролаг", які сядзіць на высокім крэсле і паказвае пальцам у неба. Побач – тэлескоп са стрэлкай-паказальнікам сонечнага гадзінніка.
А па перыметры – 12 крэслаў, кожнае з якіх адпавядае пэўнаму знаку задыяка. Ёсць такая прыкмета: калі вы ўпершыню прыехалі ў Магілёў, варта знайсці крэсла са сваім знакам задыяка, прысесці і загадаць жаданне. Абавязкова збудзецца!
Магілёўскі драмтэатр
Кожны магілёўчанін, які лічыць сябе культурным чалавекам, абавязкова хаця б раз бываў у мясцовым драмтэатры.
Бо яго ў прамым сэнсе можна назваць "народным". Уся справа ў тым, што да канца XIX стагоддзя ў горадзе не было свайго будынка для тэатральных пастановак, у асноўным спектаклі ставілі ў дамах заможных гараджан.
Калі ў 1870-х у адміністрацыі з'явілася ідэя пабудаваць тэатр і пачаўся збор грошай на будаўніцтва, адгукнуліся ўсе – ад памешчыкаў да студэнтаў і служачых. Што толькі пацвярджае: попыт на "культурны вольны час" у горадзе быў заўсёды.
Прыгожы будынак з чырвонай цэглы з'явіўся ў гістарычным цэнтры Магілёва ў 1888 годзе. Падчас Першай сусветнай вайны, калі ў горадзе была стаўка Мікалая II, цар рэгулярна наведваў галоўную ложу драмтэатра. Яе ў народзе дагэтуль называюць імператарскай.
Калі плануеце прыехаць у Магілёў з начлегам, ёсць сэнс загадзя купіць білеты на спектакль: у апошні момант вам іх можа не хапіць.
Музей Масленікава
А гэта помнік архітэктуры пачатку XX стагоддзя. Першапачаткова яго будавалі пад патрэбы пазямельна-сялянскага банка. З 1919 па 1932 год там знаходзіўся Магілёўскі дзяржаўны гістарычны музей.
Асаблівасцю гэтага будынка быў браняваны пакой-сейф. Менавіта там, напрыклад, захоўваўся Крыж Еўфрасінні Полацкай 1161 года. У гады Вялікай Айчыннай вайны ён знік разам з іншымі каштоўнымі экспанатамі – зборам беларускіх рукапісных кніг і грамат, іконамі, карцінамі Айвазоўскага, Рэпіна і іншых мастакоў.
Пасля вайны ў будынку размяшчаліся абкам і гаркам партыі, затым рэдакцыя газеты "Магілёўская праўда". З 19 лістапада 1990 года там знаходзіцца Магілёўскі абласны мастацкі музей імя П.В. Масленнікава.
Трыумфальная арка
Гэтая славутасць з'явілася ў Магілёве дзякуючы асаблівай нагодзе – 750-годдзю горада.
20-метровая арка размешчана на ўездзе ў горад з боку Мінска, яе ўпрыгожваюць барэльефы з узнагародамі, якія атрымала Магілёўская вобласць – ордэнам Айчыннай вайны I ступені і ордэнам Леніна. У падмурку аркі закладзена капсула з пасланнем для нашчадкаў.
Ратуша
Гэтая славутасць не пакіне абыякавым ніводнага аматара гісторыі Беларусі. Вежа магілёўскай ратушы ўзвышаецца на 47 метраў, з яе адкрываецца дзіўны від на горад і пойму Дняпра.
Ратуша ў Магілёве з'явілася дзякуючы Стэфану Баторыю, які ў 1577 годзе дараваў гораду магдэбургскае права.
Праўда, лёс магілёўскай ратушы быў сумным. Хаця яна перажыла мноства войн, у тым ліку і Вялікую Айчынную, у 50-х гадах мінулага стагоддзя будынак замест рэстаўрацыі вырашылі ўзарваць. Копія ратушы з'явілася ўжо ў XXI стагоддзі.
Дом Саветаў
А гэты будынак нагадвае магілёўчанам пра тое, што іх родны горад мог бы быць сталіцай Беларусі.
Калі прыгледзецца, магілёўскі Дом Саветаў вельмі нагадвае Дом урада ў цэнтры Мінска. Вядома ж, гэта невыпадкова.
Перад Вялікай Айчыннай вайной улады цалкам сур'ёзна абмяркоўвалі перанос сталіцы з Мінска ў Магілёў, для гэтага і "прадубліравалі" Дом Саветаў. У выпадку неабходнасці, дэпутаты проста змянілі б месца жыхарства, рабочыя кабінеты засталіся б на ранейшых месцах.
У нашы дні ў гэтым будынку размяшчаецца Магілёўскі аблвыканкам, перад ім – плошча Леніна.
Прыцягвае ўвагу і будынак насупраць – навучальны корпус Беларуска-Расійскага ўніверсітэта. Першапачаткова гэта быў "офіс" НКУС. Цікавы факт: у падвале, дзе знаходзілася турма, цяпер студэнцкая бібліятэка.
Парк "Падніколле"
А гэта – самая "маладая" славутасць у нашай падборцы, але яна ўжо заслужыла любоў многіх магілёўчан, асабліва самых юных. Гэты парк – сапраўдны рай для сем'яў з маленькімі дзецьмі і абавязковы пункт для наведвання.
Першую алею будучага парка заклалі 6 лістапада 2014-га, да маштабнага будаўніцтва прыступілі ў пачатку вясны 2017-га. Праз яшчэ паўтара года адкрылася галоўная лесвіца парка ў Падніколлі разам з каскадным фантанам.
У нашы дні гэты парк збірае магілёўчан падчас гарадскіх свят круглы год. Для дзяцей там устаноўлены розныя атракцыёны і забавы.
Дарэчы, штогод у канун Новага года многія прадпрыемствы і арганізацыі Магілёва спаборнічаюць там у святочным упрыгожанні.
Набярэжная Дубравенкі
Гэта адно з самых любімых месцаў амаль усіх магілёўскіх рамантыкаў, таму што дазваляе "злавіць" спакой, знаходзячыся практычна ў цэнтры горада.
Добраўпарадкаваная зона з прыгожымі дарожкамі і асвятленнем з'явілася там у 2000 годзе. Галоўнымі міні-славутасцямі Дубравенкі лічацца фантан-гейзер у цэнтры рэчышча і скульптура русалкі на адным з масткоў.
У цёплую пару года можна пакарміць гусей і лебедзяў, якія часта плаваюць літаральна каля лавак.
Нават не ўсе жыхары Магілёва ведаюць, што Дубравенка – гэта прыток Дняпра. Якіх-небудзь 100 гадоў назад гэтая маленькая рэчка была значна шырэй, па ёй на лодках вазілі рыбу да прыстані, якая знаходзілася ў раёне сучаснага Мінскага рынку.
Памятная дошка Барысу Маісееву
Напрыканцы раскажам пра аднаго з самых вядомых ураджэнцаў Магілёва як мінімум сярод нашых сучаснікаў. Гэта папулярны некалі спявак Барыс Маісееў, якога, на жаль, ужо няма з намі.
Яго дзяцінства прайшло ў доме нумар 54, размешчаным на вуліцы Чэлюскінцаў. У ліпені 2023-га на гэтым будынку з'явілася памятная дошка.
Да творчасці Маісеева можна адносіцца па-рознаму, але факт застаецца фактам: Барысу ўдалося "ператварыць" звычайную шэрую магілёўскую "панэльку" ў месца, куды цяпер рэгулярна заглядваюць прыхільнікі яго творчасці, а іх нямала не толькі ў яго родным горадзе.
