Адзін паход да ветэрынара можа сур'ёзна ўдарыць па кашальку ўладальніка жывёлы. Нават калі гадаванцу трэба толькі прайсці планавы агляд у лекара, зрабіць некалькі базавых УГД і здаць стандартныя аналізы.
Што ўжо казаць пра сітуацыю, калі здараецца бяда і хатняму ўлюбёнцу патрэбна больш сур'ёзная дапамога?
На фоне дыскусій пра неабходнасць дзяржрэгулявання цэн у ветэрынарыі Tochka.by рабіла аналіз кошту паслуг у розных клініках.
Некаторыя пазіцыі аказаліся даражэйшымі, чым у "чалавечай" медыцыне. Гэта тычыцца не толькі прыёму спецыялістаў, але і шэрагу працэдур. Да прыкладу, МРТ для гадаванца каштуе больш, чым для яго гаспадара.
Наколькі карэктнае такое параўнанне? Як фарміруецца прайс у прыватных лячэбніцах? І ў колькі насамрэч клінікам абыходзіцца тамаграфія жывёлы?
Пагутарылі з Беларускім ветэрынарным таварыствам (БВТ) пра цэны на паслугі і іх абгрунтаванасць.
Адзін рэнтген-кабінет на ўвесь Мінск
Старажылы гэтай сферы расказваюць: калі яны толькі пачыналі лячыць жывёл, узровень і якасць ветэрынарыі ў Беларусі былі вельмі далёкія ад таго, што ёсць сёння.
Яшчэ 20 гадоў таму на ўсю краіну было менш за дзесяць прыватных ветлячэбніц. У Мінску – толькі адна дзяржлабараторыя і адзін рэнтген-кабінет, які працаваў усяго некалькі гадзін на тыдзень. Каб выратаваць свайго гадаванца, па многія паслугі беларусам даводзілася ездзіць у Маскву.
У Беларускім ветэрынарным таварыстве ўдакладняюць, што раней і не было такога попыту. Да жывёл ставіліся зусім па іншаму.
"Раней жа як было: прыйшлі ўладальнікі падлячыць сабаку, даведаліся цану і вырашылі, што прасцей другога купіць", – кажуць ветэрынары.
Але часы мяняюцца, і стаўленне да жывёл перарасло са спажывецкага ў гуманнае – іх успрымаюць як членаў сям'і.
"Цяпер кожны гаспадар хоча атрымаць самы высокі ўзровень ветпаслуг. Яшчэ 20 гадоў таму, каб дастаць іншародны прадмет з стрававода ў грудной клетцы, даводзілася ехаць у Прыбалтыку. На рэнтгене мы бачылі, дзе ён знаходзіцца, але зрабіць нічога не маглі – у нас не было зондаў. Цяпер гэта базавыя рэчы", – адзначаюць у Беларускім ветэрынарным таварыстве.
Паводле даных за мінулы год, у Беларусі адкрыта ўжо больш за 400 прыватных ветклінік. УГД, лабараторыі, рэнтген сталі абавязковым мінімумам для такіх устаноў.
Ёсць у краіне і тамографы: чатыры КТ і тры МРТ.
"Сучаснае абсталяванне падняло аказанне ветэрынарнай дапамогі жывёлам-кампаньёнам у Беларусі на ўзровень, параўнальны з Расіяй і краінамі Еўропы", – кажуць у БВТ.
Калі ў 2006 годзе ў прэйскурантах ветклінік было менш за 200 ветэрынарных паслуг, то сёння іх ужо больш за тысячу.
МРТ і КТ – чаму так дорага?
Тамографы, якія выкарыстоўваюцца ў ветэрынарыі, нічым не адрозніваюцца ад тых, што стаяць у звычайных клініках.
Дык чаму ж цэны на МРТ- і КТ-даследаванні для жывёл параўнальныя з тымі, што выстаўляюць пацыентам медцэнтры?
Ветклінікі набываюць тамографы ўжо былымі ва ўжыванні, і на гэта ідуць сотні тысяч долараў. Новы не пацягне ніводная ветлячэбніца.
"І на гэтым яшчэ не канец: для такіх даследаванняў патрэбна спецыяльнае памяшканне, абабітае свінцом або меддзю ў залежнасці ад апарата, асобная вентыляцыя, запраўка МРТ геліем яшчэ на $70 тыс. раз на два гады, вялізнае спажыванне электраэнергіі, абслугоўванне… Каб усё гэта акуплялася, апарат павінен працаваць без перапынку цэлы дзень", – прыводзяць прыклад у БВТ.
Але калі ў медыцыне на тамаграфію звычайна выстраіваюцца чэргі, то ў ветэрынарыі такога няма.
"Выдаткі ў медыцыне і ветэрынарыі на ўтрыманне і працу камп'ютарнага тамографа аднолькавыя. Але ў медыцыне робяць за дзень 30-50 даследаванняў, а ў ветэрынарыі – да пяці, і гэта яшчэ вельмі многа", – кажуць ветэрынары.
Акрамя таго, гадаванцам, у адрозненне ад людзей, праводзяць даследаванні выключна з наркозам, што ў разы падаўжае час працэдуры і патрабуе ўдзелу анестэзіёлага.
"Зыходзячы з гэтага, каб мы тут хоць неяк акупляліся, цана на КТ і МРТ для жывёл павінна быць у 6-10 разоў вышэйшая, чым у медыцыне", – лічаць у арганізацыі.
У дзяржклініках танней?
Прыём пэўных спецыялістаў часта таксама абыходзіцца нятанна. Але ветурачы, як і звычайныя медыкі, вучацца ўсё жыццё і ўвесь час павышаюць кваліфікацыю. Часцей за ўсё – за мяжой.
Спецыялістаў, якія робяць унікальныя аперацыі няшмат, яны пакуль рэдкія ў краіне. Да іх – чэргі. Прайс – адпаведны.
Пры гэтым, нягледзячы на некаторыя высокія па цане пазіцыі, колькасць наведванняў ветклінік, паводле ацэнкі БВТ, у 2025 годзе вырасла на 100% у параўнанні з 2019 годам. І склала больш за 1,5 млн візітаў у год.
Прайс у дзяржаўных клініках сапраўды адрозніваецца ад прыватнікаў у меншы бок, але не сказаць, што нашмат.
Да прыкладу, УГД органаў брушной поласці ў прыватных лячэбніцах Мінска каштуе 35-55, у Мінгарветстанцыі – 30. Кропельніца ў ветклініках працягласцю да шасці гадзін – 20-40, у дзяржарганізацыі – 20-45.
Далёка не ўсе паслугі, якія даступныя наведвальнікам у прыватнікаў, ёсць у гарадскіх ветстанцыях. МРТ і КТ, напрыклад, няма ні ў адной дзяржаўнай ветэрынарнай клініцы.
Праўда, дзяржклінікі падтрымліваюцца з бюджэту, ім перадаюць ужо аджыўшыя сваё медыцынскія апараты, пералік паслуг паступова пашыраецца, так што альтэрнатыў ва ўладальнікаў жывёл становіцца ўсё больш.
Чаму рэгуляванне цэн не спрацуе
Рэгуляванне цэн, якое ўводзілі на медыцынскія і на стаматалагічныя паслугі, прывяло да адваротнага эфекту – яны выраслі.
Цяпер, калі ў інфармацыйным полі ўсё часцей стала заходзіць гаворка пра падобныя меры і ў ветэрынарыі, удзельнікі рынку асцерагаюцца: усё гэта таксама можа негатыўна апынуцца.
Рэнтабельнасць ветэрынарных клінік, паводле даных БВТ, складае ад 4 да 14%.
"Калі абмежаваць рэнтабельнасць, стануць на паўзу новыя навучанні і новыя тэхналогіі. Ва ўмовах існай рыначнай канкурэнцыі цэны стрымліваюцца натуральным чынам. Паверце, як толькі адна клініка заломіць прайс значна вышэй за рынак, яна адразу заўважыць адток кліентаў", – кажуць у БВТ.
Чаму ж часам разбежка цэн у розных сетках ветклінік такая відавочная? Розніца, як і ў медыцыне, залежыць ад арэнды, ад выкарыстанага абсталявання, кваліфікацыі ўрача, наяўнасці вузкіх спецыялістаў. Вышэйшы ўзровень – вышэйшыя цэны.
Як прыклад, адзін гаспадар зробіць стэрылізацыю гадаванцу, выбраўшы паўнавартасную поласцевую аперацыю з ін'екцыйным наркозам, другі – з мінімальнымі разрэзамі, лапараскапічную, з газавым наркозам і абязбольваннем.
Хтосьці пры праблемах з пазваночнікам у жывёлы будзе выкарыстоўваць абязбольвальныя, хтосьці зробіць эўтаназію, каб пазбавіць ад пакут, а трэці захоча правесці МРТ-даследаванне і складаную аперацыю ў нейрахірурга з наступнай рэабілітацыяй.
"Ветэрынарныя клінікі прапануюць, а гаспадары маюць магчымасць атрымаць ветэрынарную дапамогу для сваіх жывёл у тым аб'ёме, які адпавядае іх запытам і плацежаздольнасці", – лічаць у грамадскім аб'яднанні.
Па словах прадстаўнікоў БВТ, прыватныя ветэрынарныя клінікі правяраў і МАРГ, і Камітэт дзяржкантролю. Парушэнняў у цэнаўтварэнні не выяўлена, а кошт паслуг – абгрунтаваны.
"Негатыўнае стаўленне і нават некаторае прыгнятанне ветэрынарных урачоў за нібыта высокія цэны можа прывесці да сумнага выніку. І перш чым гэта рабіць, трэба задацца пытаннем: ці жадаем мы зноў вярнуцца да той таннай ветэрынарыі без анестэзіі, без медыкаментаў, без шэрагу высокатэхналагічных паслуг?" – кажуць у БВТ.
Ліцэнзаванне ветсферы – за ці супраць?
У 2019 годзе ў Беларусі адмянілі ліцэнзаванне дзейнасці ў сферы ветпаслуг. І тады Беларускае ветэрынарнае таварыства выступала супраць такіх мер. Цяпер жа – наадварот, лічаць, што ліцэнзія на адкрыццё ветклінікі толькі ўскладніць працэс.
"Тады мы асцерагаліся, што ў сферу прыйдуць "выпадковыя людзі", як гэта было ў Расіі. Але аналіз паказаў, што пагаршэння якасці аказання ветдапамогі не адбылося, а колькасць клінік з таго часу вырасла амаль у 2,5 разы", – адзначаюць у арганізацыі.
Ветэрынары падкрэсліваюць: у Беларусі вельмі жорсткае заканадаўства для абароны правоў спажыўцоў, і прасоўваць сумніўныя паслугі амаль нерэальна.
"Сваю ролю адыгрывае канкурэнцыя: кліент заўсёды выбірае тое месца, дзе будзе гарантавана якасць. Таму і ветклінікі канкурыруюць паміж сабой, і імкнуцца аказваць паслугі на высокім узроўні", – дадаюць спецыялісты.
Але разам з гэтым Беларускае ветэрынарнае таварыства лічыць, што павінны стаць абавязковымі рэгістрацыя клінік і справаздачнасць аб вакцынаваных і чыпаваных гадаванцах.
"У далейшым гэта дазволіць мець улік усіх хатніх жывёл, забяспечыць кантроль, 100%-ную вакцынацыю, выключыць з'яўленне безнаглядных жывёл, распаўсюджванне шаленства і вірусных захворванняў. Мы лічым, што гэтыя задачы можна вырашыць шляхам дазволу аказання ветэрынарнай дапамогі толькі пасля абавязковага ўключэння ў Рэестр ветэрынарных аб'ектаў Рэспублікі Беларусь па прыкладзе Гандлёвага рэестра", – настойваюць ветурачы.
Як лічаць у грамадскай арганізацыі, такі падыход дасць патрэбны кантроль за сферай ветпаслуг і будзе куды менш затратным для дзяржавы і для ветэрынараў.
А гаспадарам, якія ўсё яшчэ асцерагаюцца, што не змогуць пацягнуць ветэрынарную дапамогу свайму гадаванцу, у БВТ раяць прыгледзецца да страхавання жыцця і здароўя жывёл.
Падобная праграма ёсць у некалькіх арганізацый, абыйдзецца яна ў сярэднім ад 150 у год.
