Біятлон у Беларусі даўно карыстаецца вялікай папулярнасцю. Такая традыцыя, прадыктаваная поспехамі айчынных лыжнікаў, якія страляюць. Але менавіта гэтая вытанчаная дзяўчына з бездакорнай паставай і прамяністай усмешкай закахала ў біятлон ледзь не ўсю краіну.
Жарты? Дар'я Домрачава – самая тытулаваная біятланістка ў гісторыі зімовых Алімпійскіх гульняў і першая жанчына, якая атрымала званне Героя Беларусі.
Чатырохразовая алімпійская чэмпіёнка 3 жніўня 2026 года адзначае 40-гадовы юбілей. Выдатная нагода нагадаць яе галоўныя дасягненні. А дапаможа нам у гэтым сама Дар'я Домрачава, якая ветліва згадзілася адказаць на пытанні карэспандэнта Tochka.by.
Хто паўплываў на выбар спорту Домрачавай
Дар'я Домрачава нарадзілася ў Мінску. У 4-гадовым узросце бацькі адвезлі яе і 10-гадовага сына Мікіту на ўсесаюзную будоўлю маладога горада Нягані ў Ханты-Мансійскай аўтаномнай акрузе.
Мікіта, праўда, у спорце не застаўся: ён працягнуў сямейную традыцыю і выбраў прафесію архітэктара. А вось сама Дар'я настолькі палюбіла бегаць на лыжах, што гэта на многія гады стала галоўнай справай яе жыцця.
"Бацькі вечарамі абмяркоўвалі нейкія свае рабочыя моманты, мне было цікава, але я разумела, што экспертаў у архітэктуры ўжо дастаткова. Я хацела займацца чымсьці іншым", – кажа суразмоўца.
Яна запэўнівае, што прафесію спартсмена ёй ніхто не навязваў, гэта быў уласны выбар. Бацькі дачку падтрымлівалі і шчыра радаваліся кожнаму поспеху. Дар'я лічыць, што сям'я архітэктараў сфарміравала ў яе пэўны густ, крэатыўнасць. Пазней гэта праявілася ў яе цікавасці да дызайну інтэр'ераў.
Што галоўнае ў рабоце дзіцячага трэнера
Домрачава лічыць, што ёй вельмі пашанцавала з першым трэнерам. Альберт Мусін не дакучліва і часцей за ўсё ў гульнявой форме здолеў выгадаваць у дзяўчынцы любоў да лыжных гонак, а пазней – і да біятлону.
Паводле слоў Дар'і, трэнер разумеў галоўнае: часам вельмі важна проста адкрыта пагаварыць з дзіцем, расказаць нешта займальнае пра від спорту, пабудаваць даверлівы кантакт, чым проста вымуштроўваць.
"Пасябраваць з юным спартсменам куды больш важна, чым даць яму заданне прабегчы на лыжах па лесе 10 кіламетраў. У шасцігадовым узросце, калі я прыйшла ў секцыю, далёка не кожнага можна прымусіць гэта зрабіць. А мой настаўнік здолеў мяне натхніць і разам з гэтым прывіць пачуццё адказнасці", – адзначае Дар'я.
Ужо ў юным узросце трэнеры адзначалі яе ўнікальную трываласць, працаздольнасць і лёгкі крок. Там, дзе іншыя дзеці "танулі" ў глыбокім сібірскім снезе, Домрачава літаральна ляцела, апярэджваючы на дыстанцыі не толькі аднагодкаў, але і старэйшых дзяцей.
Як прызнаецца суразмоўніца, з біятлонам у яе не адразу ўсё склалася бліскуча: вінтоўка для маленькай дзяўчыны была занадта цяжкай. Але настойлівасць і ўпартасць далі вынік.
Домрачава падоўгу выконвала практыкаванні на сілу і падтрыманне балансу, і ўсё пачало атрымлівацца. Нездарма яе ўключылі ў юніёрскую зборную РФ, у складзе якой Дар'я здолела заваяваць некалькі ўзнагарод на ўнутрырасійскіх стартах.
Заўважым, што ў агульнаадукацыйнай школе яна вучылася на добра і выдатна, канікулы ў асноўным праводзіла ў Мінску.
Як Домрачава вярнулася ў Беларусь
Падзея, якая вызначыла лёс, у біяграфіі Домрачавай адбылася ў 2004 годзе, калі яна атрымала афіцыйнае запрашэнне ад Беларускай федэрацыі біятлону вярнуцца на радзіму.
Паводле слоў Ціханава, на трэнерскім савеце ён спытаў меркаванне старшага трэнера Валерыя Пальхоўскага наконт перспектыў Дар'і Домрачавай. Той адказаў, што ад спартсменкі няма ніякага толку. Падобную характарыстыку атрымала і Анастасія Кузьміна.
Як успомніў Ціханаў, ён тады падкрэсліў, што гэтыя дзве спартсменкі заваююць больш медалёў, чым усе астатнія расіянкі. Праз гады ён таксама казаў, што рашэнне Дашы вярнуцца ў Беларусь было правільным.
У арсенале Домрачавай шэсць алімпійскіх медалёў (чатыры залатыя, адна сярэбраная і адна бронзавая) на трох Гульнях. А калі прыплюсуем сюды ўзнагароды чэмпіянатаў свету і этапаў Кубка свету, спіс атрымаецца яшчэ больш уражлівым.
Якія перамогі запомніліся Домрачавай
На пытанне, ці здараліся моманты, калі хацелася кінуць спорт, Дар'я Домрачава запэўнівае: калі такія думкі і з'яўляліся, то яны былі мімалётнымі.
"Калі нешта такое і мільгала ў галаве, то гэта было выклікана не столькі фізічнай, колькі псіхалагічнай стомленасцю. Па праўдзе кажучы, не з кожным з трэнераў працавалася камфортна. У некаторых кантроль за спартсменамі быў празмерны. Кроку не давалі ступіць", – успамінае суразмоўца.
Аднак, дадае Дар'я, падыходы мяняліся, так што яна зноў атрымлівала задавальненне ад спорту, ад чарговых выклікаў і іх пераадолення.
Памятных гонак у яе шмат: запэўнівае, што вылучыць якую-небудзь асаблівую складана. І ўсё ж…
Паводле слоў Дар'і, яркія ўспаміны засталіся ад першых перамог. Спачатку – на юніёрскім узроўні, потым – на дарослым.
"Гэтыя гонкі – пераадоленні вельмі значных і жаданых рубяжоў, таму ўрэзаліся ў памяць моцна", – падкрэслівае знакамітая спартсменка.
Свой першы тытул чэмпіёнкі свету сярод юніёраў Домрачава заваявала 5 сакавіка 2005 года на чэмпіянаце свету сярод юнакоў і юніёраў у фінскім Кантыялахці.
У спрынтарскай гонцы на 6 км Дар'я зрабіла тады 2 промахі на агнявых рубяжах, але за кошт высокай хуткасці на дыстанцыі апярэдзіла бліжэйшую пераследніцу з Чэхіі на 13 секунд.
Чэмпіёнкай свету сярод дарослых Домрачава ўпершыню стала 4 сакавіка 2012 года ў Рупольдынгу (Германія). Гэта была гонка пераследу на 10-кіламетровай дыстанцыі.
Беларуска дапусціла ўсяго 2 промахі, паказала ідэальны ход і на фінішы апярэдзіла сваю галоўную саперніцу немку – Магдалену Нойнер – больш чым на 25 секунд. Гэта было неверагодна!
Ну і, вядома, першае алімпійскае золата! Яго Дар'я заваявала 11 лютага 2014 года на Гульнях у Сочы. Гэта таксама была гонка пераследу. Напярэдадні прайшоў алімпійскі спрынт, дзе беларуска фінішавала дзявятай. Адставанне ад пераможніцы Анастасіі Кузьміной склала 31,8 секунды. Гэта нямала па біятлонных мерках.
Але Даша справілася. Прычым зрабіла гэта бліскуча: з першых жа метраў уключыла сваю фірмавую "касмічную" хуткасць і на чатырох рубяжах прамахнулася толькі раз.
Чаму Домрачава страляла няправільна
Дар'я адкрыта прызнаецца, што з прыкрасцю, але разам з тым і з усмешкай успамінае камічны выпадак падчас гонкі з масавым стартам на этапе Кубка свету ў нямецкім Аберхофе. Гэта здарылася 11 студзеня 2009-га. Спартсменцы было 22 гады.
Захапіўшы лідарства з самага пачатку і паспяхова адстраляўшыся на першым агнявым рубяжы, на другім яе "перамкнула": замест стральбы са становішча лежачы Дар'я ўстала на дыванок, закінула вінтоўку за спіну, зняла кіі і прыгатавалася страляць стоячы.
Суддзі і трэнеры не мелі права падказваць спартсменцы, а вось на трыбунах падняўся гул. Нямецкія балельшчыкі паспрабавалі крыкамі папярэдзіць Дар'ю, але яна іх не чула і думала толькі пра тое, каб закрыць усе мішэні.
Разабраўшыся, што да чаго, засмучаная беларуска адправілася ў раздзявальню…
Дарэчы, роўна праз год у тым жа Аберхофе яна зноў памылілася і вельмі дакладна расстраляла чужую мішэнь.
Пасля такіх горкіх урокаў Домрачава больш ніколі падобнага не дапускала. Яна ператварылася ў сканцэнтраваную, вытрыманую біятланістку, якая ўмее трапна страляць і хутка бегаць.
Як вынік, у асабістых гонках на міжнародных спаборніцтвах высокага ўзроўню Дар'я падымалася на п'едэстал 81 раз, заваяваўшы 34 залатыя, 23 сярэбраныя і 24 бронзавыя медалі. Яна стала ўладальніцай Кубка свету сезона-2014/15 у агульным заліку і шасці Малых хрустальных глобусаў.
Многія спецыялісты лічаць, што Дар'я Домрачава – адзіная ў сваім родзе біятланістка. Яе тэхніку лыжнага бегу называюць унікальнай, а рэкорды – гістарычнымі.
З вялікага спорту Дар'я пайшла ў канцы чэрвеня 2018 года. Сваё рашэнне яна патлумачыла жаданнем цалкам прысвяціць сябе сям'і.
Сям'я і дзеці Домрачавай
Яшчэ адна важная вяха ў жыцці Дар'і Домрачавай – замужжа. Яе выбраннікам стаў знакаміты нарвежскі біятланіст Уле-Эйнар Б'ёрндален, 8-разовы алімпійскі чэмпіён, 20-разовы чэмпіён свету.
Першым пра сур'ёзнасць адносін расказаў Уле-Эйнар. Так, 5 красавіка 2016 года падчас прэс-канферэнцыі аб працягу спартыўнай кар'еры ён заявіў, што з Дар'яй былі добрыя адносіны, "якія развіваліся і ператварыліся ў нешта большае". Тады спартсмен агучыў, што яны пара і ў кастрычніку стануць бацькамі.
У той жа дзень Домрачава напісала ў сацсетках пра тое, што "30 гадоў – цудоўны ўзрост для нараджэння дзіцяці". Падзея была запланаванай і жаданай.
Праз некалькі месяцаў пасля гэтай заявы спартсмены пажаніліся. Вяселле Дар'і Домрачавай і Уле-Эйнара Б'ёрндалена прайшло ў Нарвегіі, у невялікім маляўнічым мястэчку Шушээн, недалёка ад Лілехамера.
Іх першая дачка, Ксенія, нарадзілася ў Мінску 1 кастрычніка 2016 года. А 17 ліпеня 2023-га – таксама ў беларускай сталіцы – на свет з'явілася яе сястрычка, якую назвалі Міра.
Як кажа Дар'я, у Ксеніі шмат захапленняў, усіх і не пералічыш, але спорт таксама прысутнічае. У лютым 2026-га дзяўчынка дэбютавала на рэспубліканскіх дзіцячых спаборніцтвах па біятлоне "Снежны снайпер" у Раўбічах.
У сваёй першай гонцы (спрынце) дзевяцігадовая Ксенія заняла пятае месца. А вось у змяшанай эстафеце, дзе выступала за каманду "Мінск-1", яна бегла хутка і паразіла ўсе 5 мішэняў. У зборнай па выніках другое месца. Першы поспех.
Зорныя бацькі назіралі за выступам дачкі, горача яе падтрымлівалі, беражліва ахоўвалі ад павышанай увагі прэсы.
Першыя лыжы з'явіліся ў старэйшай дачкі ў гадавалым узросце. У Міры яны таксама ёсць, і яна з задавальненнем складае кампанію на лыжных прагулках.
Чым зараз займаецца Дар'я Домрачава
Сям'я выдатнай спартсменкі цяпер жыве на тры краіны: Беларусь, Нарвегія і Манака. Княства – гэта выбар галавы сямейства, з якім пагадзіліся ўсе астатнія. Там камфортна, бяспечна, ніхто не звяртае ўвагі на знакамітасцей.
У Нарвегіі ж немагчыма застацца незаўважаным каралю біятлону Уле-Эйнару. У Беларусі, вядома ж, пазнаюць Дар'ю, каралеву гэтага віду спорту. А сям'і хочацца цішыні і спакою.
На пытанне аб магчымай трэнерскай кар'еры на радзіме Домрачава адказала адмовай. І гэта нягледзячы на тое, што разам з мужам больш за два гады яна трэніравала кітайскіх біятланістаў і дасягнула там нядрэнных вынікаў.
Аднак зараз ёсць дзеці, якія растуць і патрабуюць шмат увагі, адзначае Дар'я. Паводле слоў Домрачавай, гэта цяпер для яе самае галоўнае.
